1974: Η Ομιλία του Μακαρίου στον ΟΗΕ
- 7 hours ago
- 4 min read
Συχνά οι πολέμιοι του Μακαρίου τον κατηγορούν ότι, με την ομιλία του στο ΣΑ του ΟΗΕ, στις 19/7/1974, προσκάλεσε την Τουρκικά να εισβάλει, ότι και να μην την προσκάλεσε, νομιμοποίησε την εισβολή της Τουρκίας, και ότι λανθασμένα αποκάλεσε το πραξικόπημα, εισβολή της ελληνικής χούντας στην Κύπρο.
Παραθέτω στο τέλος του άρθρου σύνδεσμο με οπτικογραφημένη την ομιλία καθώς και το πλήρες κείμενο της ομιλίας του Μακαρίου, όπως παρατίθεται στα πρακτικά της συνεδρίας του ΣΑ του ΟΗΕ. Στο τέλος της μετάφρασης παρατίθεται το πρωτότυπο πρακτικό από το αρχείο του ΟΗΕ στα Αγγλικά, σε μορφή PDF.
Αυτολεξεί λέει:
« 31. Απευθύνω έκκληση στα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας
να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να τερματίσουν την ανώμαλη κατάσταση που δημιουργήθηκε από το πραξικόπημα της Αθήνας. Καλώ το Συμβούλιο να χρησιμοποιήσει όλους τους τρόπους και τα μέσα που διαθέτει, ώστε η συνταγματική τάξη στην Κύπρο και τα δημοκρατικά δικαιώματα του λαού της Κύπρου να αποκατασταθούν χωρίς καθυστέρηση.»
Ποιον καλεί ο Μακάριος; Το ΣΑ του ΟΗΕ. Σε ολόκληρο το κείμενο της ομιλίας όπως καταγράφετε στα αρχεία του ΟΗΕ δεν υπάρχει πουθενά πρόσκληση στην Τουρκία ή στις εγγυήτριες δυνάμεις ή σε οποιονδήποτε να λάβει στρατιωτικά μέτρα.
Τί το καλεί να κάνει; Να πάρει όλα εκείνα τα απαραίτητα μέτρα για να αποκατασταθεί η συνταγματική τάξη στην Κύπρο.
Τι μέτρα μπορεί να πάρει το ΣΑ του ΟΗΕ;
Οι βασικοί λόγοι για τους οποίους συνεδριάζει το ΣΑ του ΟΗΕ είναι:
1. Επίλυση διεθνών διαφορών: Όταν δύο ή περισσότερα κράτη βρίσκονται σε σύγκρουση, το Συμβούλιο συνεδριάζει για να προτείνει τρόπους ειρηνικής διευθέτησης.
2. Αποτροπή ή τερματισμός εχθροπραξιών μεταξύ κρατών: Για να απαιτήσει την άμεση κατάπαυση του πυρός (ceasefire) σε μια εμπόλεμη ζώνη.
3. Επιβολή κυρώσεων (Κεφάλαιο VII): Όταν οι διπλωματικές προσπάθειες αποτυγχάνουν, συνεδριάζει για να ψηφίσει οικονομικά ή ταξιδιωτικά αντίμετρα, εμπάργκο όπλων ή διεθνή απομόνωση εναντίον κρατών ή οργανώσεων που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.
4. Έγκριση στρατιωτικής βίας: Σε ακραίες περιπτώσεις, συνεδριάζει για να εξουσιοδοτήσει τη χρήση νόμιμης στρατιωτικής βίας (όπως στις περιπτώσεις που συζητήσαμε παραπάνω) ή για να αναπτύξει ειρηνευτικές δυνάμεις πχ. UNFICYP.
Οπότε, όταν ο Μακάριος καλεί το ΣΑ του ΟΗΕ «…να χρησιμοποιήσει όλους τους τρόπους και τα μέσα που διαθέτει, ώστε η συνταγματική τάξη στην Κύπρο και τα δημοκρατικά δικαιώματα του λαού της Κύπρου να αποκατασταθούν χωρίς καθυστέρηση.», είναι αυτονόητον ότι αναφέρετε σε ειρηνικές, διπλωματικές, πολιτικές, προσπάθειες.
Νομιμοποίησε η ομιλία του Μακαρίου την Εισβολή;
Ο Καταστατικός Χάρτης του (Άρθρο 2, Παράγραφος 4) απαγορεύει ρητά στα κράτη μέλη την απειλή ή τη χρήση βίας. Ορίζει ότι όλα τα κράτη πρέπει να απέχουν στις διεθνείς τους σχέσεις από την απειλή ή τη χρήση βίας που στρέφεται «εναντίον της εδαφικής ακεραιότητας ή της πολιτικής ανεξαρτησίας οποιουδήποτε κράτους, είτε με οποιαδήποτε άλλη ενέργεια ασυμβίβαστη προς τους Σκοπούς των Ηνωμένων Εθνών». Η διάταξη αυτή αποτελεί αναγκαστικό κανόνα του διεθνούς δικαίου (jus cogens), καθιστώντας κάθε παράνομη χρήση βίας άκυρη και καταδικαστέα.
Ο Καταστατικός Χάρτης αναγνωρίζει μόνο δύο εξαιρέσεις στη γενική απαγόρευση της χρήσης βίας:
1. Την Ατομική ή συλλογική Αυτοάμυνα (Άρθρο 51): Κάθε κράτος έχει το εγγενές δικαίωμα να αμυνθεί με στρατιωτικά μέσα σε περίπτωση που δεχτεί ένοπλη επίθεση, μέχρις ότου το Συμβούλιο Ασφαλείας λάβει τα απαραίτητα μέτρα.
2. Με εξουσιοδότηση από το Συμβούλιο Ασφαλείας (Κεφάλαιο VII): Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ είναι το μόνο αρμόδιο όργανο που μπορεί να διαπιστώσει απειλή κατά της ειρήνης, παραβίαση της ειρήνης ή πράξη επιθετικότητας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, έχει την εξουσία να εξουσιοδοτήσει τη χρήση στρατιωτικής βίας από κράτη ή συμμαχίες, ως έσχατο μέσο για την αποκατάσταση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. «Ως έσχατο μέσο», δηλαδή όταν όλες οι άλλες ειρηνικές, διπλωματικές, πολιτικές, προσπάθειες αποτύχουν.
Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο δεν εμπίπτει στις ποιο πάνω εξαιρέσεις. Καμία νομιμοποίηση έδωσε η ομιλία του Μακαρίου.
Πόσες φορές στην ιστορία του ο ΟΗΕ, πήρε στρατιωτικά μέτρα;
Βάσει του Κεφαλαίου VII του Καταστατικού του ΟΗΕ, το Συμβούλιο Ασφαλείας μπορεί να εγκρίνει ή να διατάξει στρατιωτική επιβολή της ειρήνης (enforcement actions). Αυτό έχει συμβεί δύο φορές:
1. Πόλεμος της Κορέας (1950): Η μοναδική φορά κατά τον Ψυχρό Πόλεμο που το Συμβούλιο Ασφαλείας εξουσιοδότησε τη δημιουργία πολυεθνικής δύναμης υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για να αποκρούσει τη βόρειο-κορεατική εισβολή.
2. Πόλεμος του Κόλπου (1990–1991): Μετά την εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ, ο ΟΗΕ εξουσιοδότησε διεθνή στρατιωτικό συνασπισμό για την απελευθέρωση της χώρας.
Στην περίπτωση της Κύπρου δεν πάρθικαι παρόμοια απόφαση. Ως εκ τούτου και η εισβολή της χούντας των Αθηνών υπό μορφή πραξικοπήματος, και η τουρκική εισβολή ήταν, είναι και παραμένουν παράνομες και αντίθετες με το διεθνές δίκαιο και καταστατικό χάρτη του ΟΗΕ.
Γιατί ο Μακάριος αποκάλεσε το πραξικόπημα «εισβολή»;
H επίκληση εξωτερικής παρέμβασης (εισβολή της ελληνικής χούντας) ήταν μονόδρομος για να δεχθεί το ΣΑ να συνεδριάσει και να τεθεί το θέμα προς συζήτηση και λήψης απόφασης. Το ΣΑ δεν συνεδριάζει για πραξικοπήματα ή εσωτερικές διενέξεις εντός των κρατών.
Η προσπάθεια του Μακαρίου ήταν να αποσπάσει ένα ψήφισμα το οποίο:
1. Θα τερμάτιζε ο χουντικό καθεστώς στην Κύπρο και επαναφορά της συνταγματικής τάξης, πράγμα που θα αφαιρούσε κάθε τουρκική δικαιολογία για εισβολή.
2. Ψήφισμα το οποίο θα τερμάτιζε οποιαδήποτε ξένη επέμβαση (εισβολή ελληνικής χούντας) και θα απαγόρευε οποιαδήποτε νέα (τουρκική εισβολή).
Δυστυχώς, λόγω επεμβάσεων της Αμερικανικής αντιπροσωπίας, το ψήφισμα, εσκεμμένα, αναβλήθηκε για την επομένη, για να δώσει στην Τουρκία το παράθυρο ευκαιρίας να εισβάλει.
Ήταν το πραξικόπημα, εισβολή της χούντας των Αθηνών στην Κύπρο;
Η ΕΦ ήταν υπό τον πλήρες έλεγχο της χούντας των Αθηνών, μέσω των Ελλήνων στρατηγών και αξιωματικών της ηγεσίας της ΕΦ. Τόσο σε επιτελικό επίπεδο, όσο και σε τακτικό. Η ΕΛΔΥΚ δεν υπαγόταν στην ΕΦ αλλά απευθείας στο Γενικό Επιτελείο Στρατού στην Ελλάδα.
Η ΕΛΔΥΚ δεν δικαιούται να εξέρχεται του στρατοπέδου της και να διεξάγει πολεμικές επιχειρήσεις χωρίς την σύμφωνη γνώμη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η έξοδος της ΕΛΔΥΚ από το στρατόπεδο της και κατάληψης του Αεροδρομίου Λευκωσίας, από κάθε νομική και στρατιωτική άποψη είναι εισβολή ξένης δύναμης στο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η δράση της ΕΦ κατά το πραξικόπημα, λόγω του ελέγχου της από την χούντα των Αθηνών και όχι την νόμιμη κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, επίσης θεωρείται βίαια εξωτερική παρέμβαση στα εσωτερικά του κράτους.
1. Οπτικογραφημένη Ομιλία Μακαρίου, ΣΑ του ΟΗΕ, 19/7/1974
2. Ελληνική Μετάφραση της Ομιλίας του Μακαρίου, ΣΑ του ΟΗΕ, 19/7/1974
Comments